Sırt Çantaları

mudadosT Wiki sitesinden
Atla: kullan, ara

Sırt çantası doğada kullandığımız malzemelerden konforumuzu en fazla etkileyenlerden biridir. Tüm malzememizi sırt çantası aracılığıyla taşıdığımızı ve uzun kış aktivitelerinde çantanın ağırlığının 30 kilograma kadar çıktığını düşünürsek doğru çantanın önemini daha rahat anlayabiliriz. Farklı kullanım alanları için farklı boyutlarda ve farklı yapılarda çantalar vardır.

Sırt Çantaları

Konu başlıkları

Günlük Çantalar

Bunlar yaz yürüyüşlerinde kullanılabilecek şeyleri alabilecek kapasiteye sahip 30 litreye kadar olan çantalardır. Genelde basit bir sırt sistemleri ve destekli omuz kolonları vardır.

Kampçılık Çantaları

2 ya da daha fazla gün süren ve çadır, uyku tulumu, ocak, yakıt, yemek gibi şeyler taşıyacağımız faaliyetler için 50 - 65 litrelik en uygun olanlarıdır. (Unutmayın ki kış kamplarında daha çok yer tutacak giysi ve tulumlar kullanacağımızdan çantamız daha büyük olmalıdır) Yükümüz daha ağır olacağı için bir iç iskelet gerekecektir. Bu iskeletin görevi yükü omuzlardan leğen kemiğine aktarabilmektir. Bu çantalarda daha komplike sırt sistemleri kullanılır ve genelde iki bölümlüdürler. Bu tip çantalarda sık kullanılan şeyler için yan cepler olabilir ve ayrıca kapak kısmında da gerektiğinde ulaşılabilecek bir cep vardır.

Dağcılık ve Ekspedisyon Çantaları

Bu çantalar kampçılık ve tırmanış çantalarının her birinin değişik özelliklerine sahip çantalardır. Ağır yükleri nispeten rahat bir arazide taşımak için kullanıldığından yükün omuzlardan çok leğen kemiğine verildiği sırt sistemlerini kullanırlar. Bu özellik ve sabit yan ceplerinin olmaması bu çantaları kol hareketinin rahat olması gereken durumlar için uygun hale getirir. Genelde iki ana bölümden oluşurlar ve katlanabilir ya da çıkarılabilir cepleri ve çantanın üzerinde yedek bir taşıma bölümü bulunur. Eğer tek bir çanta alınacaksa bu en uygun tiptir. Hacmi büyütmek için yan cepler eklenebilir ya da sıkıştırma perlonlarıyla hacim küçültülebilir. Bu çantalar kafada kask varken yukarıya bakmayı engellediği için teknik tırmanışlar için uygun değildirler.

Çanta seçerken hangi aktivite için kullanacağımızla beraber diğer malzemelerimizin kalitesi de önemlidir. Kaliteli malzeme daha az yer kaplayacağından çok büyük bir çantaya ihtiyaç duyulmayacaktır. Genelde insanlar bulabildikleri en büyük çantayı almak isterler ama 80 litrelik bir çanta uzun yurtdışı ekspedisyonları dışında tüm tırmanışlar için yeterlidir. Üstelik büyük çantaların bazı dezavantajları da vardır. Genelde daha pahalı ve daha ağırdırlar. En önemli dezavantajı ise çantanın genelde sonuna kadar doldurulması ve böylece gereksiz ağırlık taşınmasıdır.

Sırt Sistemleri

Ağır yükleri taşıyabilmek için yapılmış bu çantalar yükün büyük bir kısmını bel kolonu ve bel desteği aracılığıyla omuzlardan alıp, daha büyük kas gruplarının bulunduğu kalça kemiğine aktarır. Bu, omurgamıza daha az yük binmesi demektir. Bu tip çantalarda doğru sırt boyutunu bulmak çok önemlidir ve artık çoğu çanta birkaç boyda ya da ayarlanabilir olarak üretilmektedir. Doğru ayarlanmış bir sırt çantasında, bel kolonu belin etrafında, üst kısmı yan kemiklerin biraz üstünde olmalıdır. Bel kolonunun görevi yükü leğen kemiğine iletmektir ve bu yüzden fazla yukarıda belin üzerinde olmamalıdır. Bel kolonu ayarlandıktan ve iyice sıkıldıktan sonra eğer ayarlanabilir bir sırt sistemi varsa bunun ayarlanması gerekir. Daha sonra omuz kolonları sıkıştırılmalı, üst ve bel gergiler sıkılmalı ve varsa göğüs perlonu takılmalıdır. Çantayı satın almadan önce 15-20 kg. civarında yükleyip, ayarları da yaptıktan sonra çantayı takmanız ve rahatlığını kontrol etmeniz size çanta konusunda daha fazla fikir verecektir.

Ayarlanabilir Sırt Sistemleri

Bu tip sistemlerde bel kolonu ve/veya omuz kolonu aşağı yukarı hareket ettirilebilir ve böylece vücudumuza uygun boyut sağlanabilir. Genelde ayarlanabilir sırt sistemlerinin en kısa ayarı pek rahat değildir ve bu yüzden kısa boylulara uygun değildir. Ayarlanabilir sırt sistemlerinin temel avantajı çantanın sırtımıza tam olarak uyacak şekilde ayarlanabilmesidir. Dezavantajları ise daha karmaşık yapıda olmaları, daha ağır olmaları ve sabit sırt sistemleri kadar stabil olmamalarıdır.

Sabit Sırt Sistemleri

Vücudumuza uyan bir çanta bulabilmemiz için bu sistemler genelde birkaç farklı boyda üretilirler. Karmaşık dizaynlı sistemlerin bazıları kampçılığa da uygun olmakla birlikte genelde bu sistem tırmanış çantalarında kullanılır. Yük, kampçılık çantalarına göre biraz daha aşağıda taşınır. Sabit sistemlerin avantajı daha hafif olmaları ve basitlikleri nedeniyle sorun çıkarma şanslarının düşük olmasıdır. Fakat sırtınıza tam uyan bir boy bulma şansınız daha düşüktür.

Taşıma Kolonları

  • Omuz kolonları - Omuz kolonları yükü taşımanıza ve kontrol etmenize yarar. Günümüzde çoğu vücuda daha iyi uyum sağlaması için hafif eğimli ( S şeklinde ) yapılmaktadır.
  • Göğüs kolonu - Göğüs kolonu özellikle yuvarlak ve dar omuzlu kişilerde omuz kolonunun pozisyonunun kontrol edilmesini sağlar.
  • Üst gergi perlonları - Bu perlonların amacı omuz kolonunu fazla germeden yükü stabilize etmek ve vücuda yaklaştırmaktır.
  • Bel kolonu - Bel kolonu, yükün ağırlığını leğen kemiği civarındaki kas ve kemiklere iletmek için kullanılır. Yeni çantaların çoğunda eskiden olan düz kolonlar yerine aşağıya kaymayan konik biçimde kolonlar kullanılır. Bel kolonlarında kullanılan destek malzemesi kalın olmalı fakat fazla yumuşak olmamalıdır. İdeal olan dışı sert iç kısmı ise daha yumuşak iki malzemeden üretilen bel kolonlarıdır.
  • Bel gergi perlonları - Bu perlonların amacı çantanın alt kısmının sallanmasını önleyerek stabilite sağlamaktır.

Sırt Çantasının Bölümleri

Sırt Çantası Bölümleri

Ana Bölüm

Bu bölüm, malzememizin çoğunu taşıdığımız, üstten doldurulan, germe ipiyle ağzı büzülebilen ve üst kapağı olan bölümdür. Çantaların birçoğunda bu üst kısımda ekstra bir taşıma kapasitesi vardır. Bu özellik oldukça kullanışlıdır ve gerektiğinde çantamızın hacmini 10 - 15 litre kadar arttırmamızı sağlayabilir. Ana bölümün hacmini istediğimizde arttırmamızı sağlayabilen farklı sistemlerde vardır.

Alt Bölüm

Bu bölümün genelde fermuarlı ayrı bir girişi vardır ve uyku tulumu gibi yumuşak malzemeleri yerleştirmek için kullanılır. Bu bölümün içinde sabit sıkıştırma perlonları bulunabilir ki bu da tulumumuzun hacmini daha da ufaltabilmeye yarar. Ana bölümle bu bölüm arasında ince bir kat vardır ve bazı çantalarda bu kat açılarak çanta tek bölümlü hale getirilebilir.

Ayrıca iki bölüm yerine sadece tek bölümden oluşan çantalar da vardır. Bu çantalar diğerlerine göre daha hafif olmakla birlikte tek bölüm olması tulumu çıkartmak için çantanın tamamen boşaltılmasının gerektirmektedir.

Sıkıştırma ve Aksesuar Perlonları

Bu perlonlar çantanın yan taraflarında bulunan ve çanta tam dolu olmadığında gerilip sıkıştırılarak yükün vücudumuza daha yakın bir şekilde taşınmasını sağlayan perlonlardır. Yan cep takmak istediğimizde de yine bu perlonlar kullanılır. Bu perlonlar ayrıca mat, kayak, çadır çubukları, kar küreği, batonlar gibi malzemelerin taşınmasında da kullanılır.

Kapatma Perlonları

Bu perlonlar dikine perlonlardır ve üstte çantanın şapkasının kapatılmasına yararlar. Ayrıca alt tarafta çantanın alt kısmını sıkıştırmak için tokalar da bulunabilir.

Şapka Cebi

Şapka cebi tam kafamızın arkasında olduğu için buraya yürüyüş esnasında en sık ihtiyacımız olacak malzemeler konur. Bu cep çantanın en kolay ulaşılabilecek yerlerinden biri olduğu için ilk yardım malzemesi için de iyi bir yerdir.

Yan Cepler

Yan ceplerin kullanımı ekstra bir hacme ihtiyacımız olduğunda en mantıklı yoldur. Bu ceplere yürüyüş esnasında ihtiyacımız olacak malzemeleri (termos) ve diğer malzemelerle birlikte taşımak istemeyeceğimiz şeyleri (yakıt kabı) koyabiliriz. İki tip yan cep vardır. Bunlar sabit ve çıkarılabilir yan ceplerdir. Sabit cepler daha hafif olmakla birlikte çıkarılamadıklarından kullanmadığımız zamanlarda da ağırlığı taşınmak zorundadır. Diğer dezavantajları ise kolların rahat hareketini engellemeleri ve bu yüzden tırmanış veya batonla yürüyüş için uygun olmamalarıdır. Çıkarılabilir yan cepler ise daha ağır olmalarına karşın gerekmediği zamanlarda taşınmak zorunda değildirler. Bu ceplerin içinde genelde şekillerini korumaları amacıyla plastik bir parça bulunur ve bu cepler sıkıştırma ve aksesuar perlonlarına takılı olarak taşınırlar.

Şapka

Şapka olarak nitelendiren kısım çantanın ağzını tam olarak kaplayarak kapak görevi yapan bölümdür. Şapkaların kenarları çantayı tam olarak sarmak ve içeriye su girmesini önlemek amacıyla genelde elastikidir. Çoğu çantalarda şapkanın sırta yakın olan kısmı çantaya dikilmiştir. Bazılarında ise bu bölüm çıkabilir perlonlarla bağlanmıştır ki bu, şapkanın yükseltilerek çantanın hacminin arttırılmasına ve şapkanın tamamen çıkarılarak ayrı bir günlük çanta olarak kullanılmasına imkân verir.

Kazmalık

Bu parçalar buz kazması ve çekicini taşımak için yapılmışlardır. Çoğu çantada tek bir kazmalık olmasına rağmen kışın teknik tırmanış için kullanılacak bir çantada mutlaka iki kazmalık olmalıdır.

Tokalar

Tokalar perlonların birleşmesi için kullanılır ve kırılmaları gerçekten kötü sonuçlar doğurabilir. Çantanızdaki tokaların sağlam ve dayanıklı olması ve rahat çalışmaları çok önemlidir.

Fermuarlar

Bir faaliyet esnasında çantanızın fermuarının patlaması da oldukça kötü sonuçlar doğurabilir. Fermuarla kapanan yerlerin perlonlarla desteklenmiş olması fermuarlara binen yükü azaltacağından oldukça önemlidir. Fermuarların kolay kullanılabiliyor olması da çok önemlidir. Birçok fermuarı olan bir çantada, çantanın içindekilere ulaşmak daha kolay olacaktır fakat bunun daha ağır bir çanta ve sorun çıkarabilecek daha fazla şey demek olduğunu unutmayın.


Sırt Çantalarında Kullanılan Kumaşlar

Sırt çantanızda kullanılan kumaşın dayanıklı ve hafif olması gerekmektedir. Çoğu dağcılık malzemesinde olduğu gibi daha dayanıklı olan kumaşlar genelde daha ağırdırlar. Çantamızın kumaşını göz önüne aldığımızda yapacağımız aktiviteler de çok önemlidir. Sırt çantalarında genelde naylon ya da polyester bazlı sentetik kumaşlar kullanılır. Bunlardan en bilineni Cordura ' dır. Cordura'nın piyasaya çıkmasından sonra birçok büyük çanta üreticisi kendi benzer kumaşlarını geliştirmişlerdir ve dayanıklılık konusunda Cordura ya rakip olabilecek kumaşlar üretmişlerdir. İyi kumaşlar genelde hava ile tekstürize edilmiş naylondan üretildikleri için bol delikli bir yapıya sahiptirler ve su geçirirler. Bunu önlemek için çoğu kumaşın iç kısmında su geçirmezlik için poliüretan bir kaplama vardır fakat bu kaplamalar zamanla aşınır ve özelliklerini kaybeder. Ayrıca çantalardaki dikiş noktaları da her zaman potansiyel bir su sızdırma noktasıdır. Su geçirmezlik amacıyla üretilmiş, dikiş yerine yüksek sıcaklıkta tamamen su geçirmez kumaşların yapıştırılması ile üretilen çantalar da mevcuttur ama genelde yüksek fiyatları nedeniyle kanyoning ve benzeri sporlar dışında tercih edilmemektedirler. Günümüzde çantayla birlikte gelen ya da sonradan alınabilen çanta yağmurlukları çantalarda su geçirme problemini büyük ölçüde ortadan kaldırmaktadır.

Çantaların en çabuk yıpranan bölümleri alt kısımları olduğundan bu bölümde daha dayanıklı ya da çift kat kumaş kullanılmış olmalıdır. Bel ve omuz kolonları ve çantanın sırt kısmı gibi tene temas eden kısımların daha yumuşak ve daha az aşındırıcı kumaşlardan yapılması bir avantajdır. Çanta kumaşları da teknolojiye paralel olarak sürekli gelişmektedir. En son yenilik çantalarda Spectra kumaşın kullanılmasıdır. Bu kumaş Cordura'nın 1/3 ağırlığında olmakla birlikte inanılmaz derecede sağlamdır ve yapı olarak su geçirmezdir. Yüksek fiyatları nedeniyle daha yaygın bir kullanımı yoktur fakat gelecekte ne tip kumaşlar kullanılacağına iyi bir örnektir.

Çantaların Sırt Sisteminin Ayarlanması

Çantalarda iki tür sırt sistemi bulunur:

  1. Sabit sırt sistemleri
  2. Ayarlanabilir sırt sistemleri.

Sırt sistemlerinin amacı yükün büyük kısmının bel kolonu ve bel desteği aracılığıyla omuzlardan alınıp, daha büyük ve güçlü kas gruplarının bulunduğu kalça kemiğine aktarmaktır. Bunun sağlıklı bir şekilde yapılabilmesi için aldığınız çantanın sırt sisteminin sizin sırtınıza uyumlu olması gerekir.

Sabit sırt sistemli çantalarda; çantalar farklı boyutlarda yapılırlar. Bu tür çantalar için sırtınızın boyutlarına dikkat ederek çantanızı seçmelisiniz. Ölçülerden emin değilseniz çantayı denemeniz doğru boyutu bulmanıza yardımcı olacaktır.

Ayarlanabilir sırt sistemli çantalarda; ise çantanın sırt bölümünde farklı yerlerde ayarlama perlonları ve tokaları bulunur. Genellikle çantanın bel kolonunun sırtta bulunduğu yer ayarlanacak şekilde yapılır. Bu şekilde kolonun vücudunuza en rahat oturduğu nokta seçilebilir. Ayrıca çantanın omuz kolonlarının boyu, sırtınıza yakınlığı ve yüksekliği de ayarlanabiliyor olmalıdır.

Ayarlanabilir Sırt Sistemli Çantalar

Canta-ayarlama1.jpg
Canta-ayarlama2.jpg
  1. Çanta üzerindeki tüm ayar perlonlarını bulup, gevşetin.
  2. Çantanızı yüklü ve ayarları gevşetilmiş bir şekilde dikkatlice sırtınıza alın.
  3. Öne eğilerek çantanın yükünü omuzlarınızdan aldıktan sonra bel kolonunu takın ve sıkıştırın. Bel kolonunun leğen kemiğinizin üzerine iyice oturduğundan emin olun ve tokasından ağırlığı omuzlarınızdan alacak ama sizi nefessiz bırakmayacak bir sıkılığa getirin.
  4. Eğer her bir omuz kolonunda resimde gördüğünüz gibi bir işaret var ise; işaretlerin omuzlarınızın en üst noktasına gelmesi

gerekmektedir.

Eğer omuz kolonlarında herhangi bir işaret yok ise; sırtta omuz kolonlarının sırt sisteminden ayrıldığı nokta ile boynunuzu eğdiğinizde sırtınızda çıkıntı yapan kemiğiniz ile aynı seviyede olmalı.

Daha sonra omuz kolonlarının üst kısmında bulunan perlonlar yardımı ile çantanızın vücudunuza yakınlığını ayarlayın. Daha sonra dik durarak kendinizi ve çantanızı yandan görebileceğiniz bir aynanın önünde, sırt sistemini ayarlamak için ayar perlonlarını kullanarak sırtı ayarlayın. Bunu yapmadan önce omuz kolonlarının boyu da normal, kullanacağınız bir boyda olmalıdır. Unutmayın çantanız ile ne kadar bir bütün olursanız faaliyet boyunca yükünüzü o kadar rahat taşıyabilirsiniz. Ve en son da göğüs perlonları ile omuz askılarının göğüs ayarını yapmalısınız.

Çantanız dolu iken sırt sistemini rahat ve doğru ayarlayabilirsiniz. Bir kere iyi bir şekilde ayarladığınız sırt sistemini bir daha uzun süre, değiştirip oynamadan kullanabilirsiniz.

Çanta Seçimi

Sırt çantası doğada kullandığınız malzemelerden konforunuzu en fazla etkileyenlerden biridir. Tüm malzemenizi sırt çantası aracılığıyla taşıdığınızı ve uzun kış aktivitelerinde çantanın ağırlığının 30 kilograma kadar çıktığını düşünürsek doğru çantanın önemini daha rahat anlayabiliriz. Farklı kullanım alanları için farklı boyutlarda ve farklı yapılarda çantalar vardır. Çantanızı doğru seçmenizin ilk adımı kullanma amaçlarınızı belirlemeniz olacaktır.

  • Çantanızı alırken dikkat edeceğiniz temel noktalardan bir diğeri de çantanın sırtınız için uygun bir sırt sistemine sahip olması ve doğru büyüklükte olmasıdır. En iyi seçilmiş çanta sizi faaliyet boyunca yolda bırakmayacak, rahat bir faaliyet çıkarmanızı sağlayacak bir çanta olacaktır. Farklı sırt sistemlerine sahip farklı çantalar sırtınıza farklı şekillerde uyum sağlarlar.
  • Ayarlı sırt sistemi olan çantalar sırtınıza göre rahat ayarlanabileceğinden tercih nedeni olabilir. Ancak ayarlı sırt sistemi olan çantaların da sabit sırt sistemli çantalara göre daha ağır olmaları kaçınılmazdır ve sabit bir sırt sistemi daha stabil olacaktır. Doğru boyuttaki çantayı seçmek için sırt uzunluğunuzu bilmeniz gereklidir. Bu ölçü beliniz ile boynunuz arasında uzunluktur. Bu uzunluğu çantanın sırt uzunluğu ile ölçerek doğru boyuttaki çantayı bulabilirsiniz. Ayrıca belinizin ölçüsü de çanta boyutları hakkında karar verirken kontrol etmeniz gereken diğer bir ölçüdür. Ancak kışın çantanızı birçok kat kıyafet ile kullanacağınızı göz önüne alarak bel uzunluğu için ekstra pay bırakmalısınız.
  • Çantanızın ağırlığı da dikkat etmeniz gereken bir başka önemli noktadır. Özellikle dağcılıkta kullanılan çantaların ağırlıkları kimi faaliyetlerde kişinin performansını etkileyebilecek önemli bir etken olabilir. Bu bakımdan alpin tırmanışçıların oldukça hafif çantaları tercih etmeleri normaldir. Çantalarınızı kullanım yerinize ve kullanış stilinize göre çantanın kumaşı da dikkat edeceğiniz bir özellik olabilir. Daha dayanıklı kumaşlardan yapılmış çantalar daha uzun süre kullanabileceğiniz çantalar olacaklardır. Ancak yine çok dayanıklı olan Cordura cinsi kumaşların da diğer kumaşlara göre ağır oldukları unutulmamalıdır.

Çantanızın büyüklüğü kullanma amacınıza bağlı olarak değişecektir. Unutmamanız gereken büyük çantanın her zaman daha iyi olmadığıdır. Daha büyük hacimde çanta alındığı zaman daha çok ve belki de gereksiz şeylerle çantanın sonuna kadar doldurarak ağır bir çantanın taşınmasından kaçınmak daha zor olmaktadır.

Sırt Çantasının Yerleştirilmesi

Örnek Sırt Çantası Yerleşimi

Çantanızın rahat taşınabilmesi için iyi yerleştirmiş olması şarttır. Çantanıza yerleştireceğiniz malzemeleri seçerken her şeyi üç gruba ayırmak yardımcı olacaktır: kesin gerekli olanlar, çok işe yarayacak olanlar ve lüksler. İlk bölümün hepsinin alınması, ikinci bölümde dikkatli olunması ve üçüncü bölümde çok katı davranılması önemlidir. Çanta yerleştirirken yolda ihtiyaç duyulabilecek şeylerin şapka cebine, yan ceplere ve çantanın kolay ulaşılabilen noktalarına koyulmasına dikkat edilmelidir. Diğer malzemeler, hafif-hacimli ve ağır-yoğun malzemeler olarak ikiye ayrılmalıdır. Ağır- yoğun malzemeler çantanın dengemizi bozmaması amacıyla sırta yakın noktalara yerleştirilmelidir. Tırmanışlarda, stabiliteyi arttırmak ve tırmanırken kollara düşecek olan ağırlığı azaltmak için ağırlık merkezi daha aşağıda, bele daha yakın olmalıdır.

  1. Hafif, büyük hacimli malzemeler çantanın tabanına yerleştirilmelidir.
  2. Yedek giysiler tulumun üzerine ve çantanın en dış kısmına yerleştirilir.
  3. Yemek ve ocak gibi daha ağır malzemeler çantanın sırta yakın kısmına yerleştirilmelidir.
  4. Yürüyüş sırasında gerekebilecek malzemeler çantanın üst kısmına yerleştirilmelidir.
  5. Çadır yine sırta yakın taşınabilecek malzemelerden biridir.
  6. Matlar çantanın dışında alt ya da üst kısımda taşınabilir.
  7. Harita, pusula, gözlük gibi ufak malzemeler çantanın şapka cebinde ya da yan ceplerde taşınabilir.

Bazı çantalarda sırtı korumak için yumuşak malzemeyi sırta yakın yerlere koymak gerekebilir. Eğer bu gerekmiyorsa yumuşak malzemeler çantanın dışına yakın noktalara sıkıştırılmalıdırlar. Yakıt ve diğer akıcı malzemeler mümkünse dik pozisyonda ve çift kat torbaya sarılarak yerleştirilmelidir.

Güvenli bir faaliyet için malzemenin kuru kalması çok önemlidir. Çanta kumaşı su geçirmemesi için işlem görmüş olsa bile bu onu tamamen su geçirmez yapmayacaktır. Bu yüzden yağışlı iklimlerde çanta içindeki ıslanmaması gereken (uyku tulumu gibi) malzemelerin ayrıca su geçirmez bir torbaya koyulması gereklidir.

Çantanızı yerleştirdikten sonra bir son kontrol olarak stabilliğini kontrol etmek için yapabileceğiniz, çantanızın kendi başına desteksiz dik durup durmadığıdır!

Kaynakça

"Yürüyüş ve Kampçılık Malzemeleri" - Derleyen: Yankı Tansuğ

Kişisel araçlar
Ad alanları

Türevler
Eylemler
Gezinti
Araçlar